DUKE U NGARKUAR

Shkruaj për të kërkuar

Diplomacy

Lóránt Balla-E Rëndësishme të Mbajmë Gjallë  Traditën Tonë të Përbashkët Shqiptaro-Hungareze

Shpërndaje

Nga Rudina HOXHA 

Ambasadori  i Hungarisë në Shqipëri, Shkëlqesia e Tij, Z. Lóránt Balla, tejçon në një intervistë ekskluzivie për STAR PEOPLE ndjenjën e veçantë dhe bashkëpunimin e afërt që ekziston midis dy vendeve tona – Shqipërisë dhe Hungarisë. 

Mbasi e konsideron 2019-n një vit të frytshëm për të dy vendet,  Ambasador Balla shpreson për investime të tjera të mëdha hungareze në Shqipëri pas hapjes së Bankës OTP. 

Ambasadori thekson rëndësinë e madhe që ka krijimi i një gjeneratë të re vajzash e djemsh shqiptarë që të mësojnë e studiojnë në universitetet hungareze “për ta mbajtur gjallë traditën tonë të përbashkët shqiptaro-hungareze.”

Duke kujtuar simpatinë e madhe të Hungarisë për Shqipërinë në rrugën e saj drejt BE-së, Z. Balla jep një urim për të gjithë Shqipëtarët: “Diçka tjetër nëse mund të them pa ndërhyrë në politikën e vendit tuaj është që uroj që të vijë një periudhë më e qetë, më paqësore në jetën politike të vendit. Janë vetë Shqipëtarët që duhet ta arrijnë këtë gjë se keni një vend sovran.Jeni mjaft të mençur, vendi është i bukur. Çdo gjë është këtu që të bëhet një jetë më e mirë. Është e rëndësishme që tërmeti, që shkaktoi shumë dëme fizike, të mos shkaktojë dëme shpirtërore. E ardhmja e shqiptarit është këtu në tokën tuaj.” 

Si ishte 2019 për marrëdhëniet dypalëshe Shqipëri-Hungari?

Mendoj se ishte një vit i frytshëm. Nga ana politike, mund të nënvizoj se Ministri i Jashtëm dhe i Tregtisë, Z. Péter Szijjártó vizitoi Shqipërinë dy herë ndërsa kontakte të dendura u zhvilluan në aspekte të tjera të këtij lëmi.

Erdhën shumë turistë hungarezë. Sipas burimeve të Institutit Shqiptar të Statistikav (INSTAT),  rreth 30,017 turistë hungarezë vizituan Shqipërinë gjatë 2019 duke shijuar bukurinë e bregdetit shqiptar si dhe rrethe të ndryshme të vendit,  si Tiranë, Gjirokastër, Shkodër. Themi me plot bindje se ka interes për Shqipërinë nga ana e turistëve hungarezë. Zhvilluam edhe javët e kulturës hungareze. Erdhën kore e grupe artistike, piktorë etj. Për fat të keq,  tërmeti i 26 nëntorit anulloi dy programet e fundit të tij. Edhe nga ana ekonomike, mendoj se të dy vendet gëzojnë marrëdhënie të mira. Në 2018, patëm një shkëmbim tregtar mbi 100 milion EUR, sipas Zyrës Hungareze të Statistikave.  Ndërsa nga Janari në Tetor të 2019, sipas të njëjtin burim, kjo shifër shënoi  92,1 million EUR. 

Cilat janë projektet e reja që mund të kemi gjatë 2020?

Projeki urgjent është të ndihmojmë me mjetet tona Shqipërinë mbas tërmetit të 26 nëntorit. Me këtë rast, dua të shpreh ngushëllimet e mia tek familjarët që humbën njerëzit e tyre të dashur apo shtëpitë nga ky tërmet. Shqipëria në veçanti dhe Ballkani Perëndimor në përgjithësi ka rëndësi strategjike për Hungarinë. Kemi edhe lidhje të ngushta historike, kulturore, shkencore, politike e ekonomike. Jemi këtu për të ofruar ndihmë. Inxhinierët strukturorë dhe ekspertët hungarezë ishin në Shqipëri për disa javë dhe ato shqyrtuan gjendjen e ndërtesave pas tërmetit. Ndihma  humanitare erdhën në Shqipëri nga Hungaria. 

Lóránt Balla-E Rëndësishme të Mbajmë Gjallë  Traditën Tonë të Përbashkët Shqiptaro-Hungareze 1Budapest Waterworks po bashkëpunon ngushtë me palën shqipëtare. Ato ishin të pranishëm edhe në edicionin e fundit të ekspozitës KlikExpoKlik në Tiranë. Çfarë mund të na thoni rreth këtij bashkëpunimi?

Ishte një prani e kombinuar hungareze  në Panairin e KlikExpoKlik sepse ne e ndamë sipërfaqen e prezantimit tonë me Agjensinë Hungareze të Promovimit të Eksporteve dhe kompani të tjera hungareze sepse ky panair është shumë sektorial. Ne, si Ambasadë, ofruam një prani me një sipërfaqe prej 20 metrash katrorë në këtë panair për Budapest Waterworks me mbështetjen e Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Tregtisë së Hungarisë. 

Prania jonë nxiti mjaft interes.  Ne kemi si qëllim që të forcojmë bashkëpunimin aktual me Bashkinë e Tiranës dhe gjithashtu nëpërmjet Ministrisë së Transportit dhe Infrastrukturës, Budapest Waterworks ka si qëllim që të zbatojë edhe projekte të tjera të cilat janë duke u përgatitur së bashku me UKT-në.

Nga pikëpamja juaj, si po përformon banka OTP në Shqipëri dhe a po i afron ajo të dy vendet edhe më pranë njëri-tjetrit?

Me sa di, OTP Bank Albania po ecën mirë. Kjo bankë është e pesta në tregun shqipëtar. Por po ta shikosh nga aspekte të ndryshme, kjo bankë renditet edhe më lart se . Pra varet nga çfarë aspektesh e shikon. 

Kjo bankë e zgjeroi portofolin e saj duke përfshirë edhe sektorin e bujqësisë.  Ato kanë një bashkëpunim të ngushtë me BERZH. Në bashkëpunim me këtë të fundit, OTP Bank Albania ofron kredi të vogla për fermerët. Gjithashtu ato po kërkojnë biznese të mira me qëllim që të lehtësojmë bashkëpunimin ekonomik midis dy vendeve tona. Pra, kjo Bankë po performon gjithnjë e më mirë. Le të shpresojmë për ndonjë investim tjetër të madh këtë vit nga Hungaria. 

Le të flasim pak për turizmin. Përveç spa-ve dhe hamameve të famshme, çfarë mund t’i ofrojë tjetër Hungaria Shqipëtarëve në këtë sezon dimëror?

Budapesti është i bukur në çdo stinë. Përvec spa-ve, Hungaria ofron resorte skish si në Transdanubi ose në malet dhe kodrat veriore të Hungarisë.  Ekspertë të specializuar skish shkojnë në Slovaki, Francë, Itali, Austri dhe vende të tjera me male të larta. Ndërsa Hungaria ofron resorte skish për ato që duan të mësojnë skinë, pra janë në fillimet e tyre. 

Hungaria ka vende të bukura për shembull,  Debrecenin, qyteti më i madh protestant në Hungari ose në Transdanubi, kemi Pecin është një nga qytetet e mbrojtura nga UNESCO për trashëgiminë kulturore të tij. 

Hungaria ofron edhe natyrën edhe kryeqytetin edhe qytete të tjera. Të vetmen gjë që nuk e ofrojmë në stinën e dimrit është Liqeni Balaton sepse është shumë ftohtë. Megjithëse disa njerëz provojnë të lahen aty edhe gjatë dimrit. Edhe unë njëherë provova të lahem aty në janar por dola shpejt pas disa sekondash (qesh)… Ishte provë e vështirë…

Sa i takon kulturës, presim vendosjen e bustit të Skëndërbeut në mes të Budapestit dhe në Tiranë Shtatoren e Princeshë Geraldinës. 

Shtatorja e Princeshë Geraldinës është këtu tek ne. Mund ti hedhim një sy.  Ajo po pret të rregullohet terreni në Bulevardin Zogu i Parë. Kështu Çifti mbetet pranë njëri tjetrit tek Bulevardi Zogu I. Sipas marrëveshjes që kemi me Bashkinë e Tiranës,  Shtatorja e Priceshë Geraldinës do të vendoset atje. Mendoj se figura e Geraldinës meriton një vend të mirë. Ndoshta është një personalitet që na afron edhe më tepër. Gjithashtu ajo ka qënë një figurë shumë e dashurueshme jo vetëm për ne por edhe për Shqipëtarët. 

Ndërsa busti i Skëndërbeut të Madh, pret që të vendoset në parkun qëndror të Budapestit. Ka gjithmonë vonesa. Unë e kam parë bustin. Përfytyroni imazhin historik të Skëndërbeut. Do të jetë shumë bukur dhe afër Kështjellës së Huniadit.  Pra edhe Skëndërbeu edhe Huniadi do të jenë afër me njëri-tjetrin. 

Ambasador, çfarë mund të na thoni për bursat hungareze dhe interesin e studentëve Shqipëtarë ndaj tyre?

Ne ofrojmë rreth 20 bursa për studentët shqipëtarë. Zakonisht ka më shumë kërkesa se oferta. Vitin e kaluar, kishte më shumë se 60 kërkesa. Interes kishte jo vetëm nga Tirana por edhe nga rrethet e tjera si Gjirokastra, Shkodra, Korça e të tjera.

Mund të them se universitetet hungareze shquhen për një nivel të lartë mësimdhëniejeje në krahasim  edhe me rajonin. 

Hungaria është një vend i bukur. Ne ofrojmë dieta për fituesit e bursave, pra çdo gjë është e paguar. Po ta përmbledh, studimet janë në nivel të lartë, çdo gjë është e paguar dhe vendi është i bukur. Kështu që përse të mos vijnë të studjojnë në Hungari? 

Unë mendoj se këto njerëz që studjojnë në Hungari do t’i afrojnë dy vendet tona edhe më tepër. Në vitet 50-të, shumë Shqipëtarë kanë studjuar në Hungari. Dhe ata kanë mësuar gjuhën hungareze që nuk është shumë e lehtë. Por këta njerëz janë shumë të vjetër sot. Prandaj nevojitet një gjeneratë e re për ta mbajtur gjallë traditën tonë të përbashkët shqipëtaro-hungereze. 

Si e keni menduar Z. Ambasador që të sillni më shumë gastronominë e famshme hungareze në Shqipëri që e kemi shijuar gjatë Festës Kombëtare të Hungarisë apo ndonjë eventi tjetër? Diçka më të gjërë dhe gjithëpërfshirëse?

Gjatë Festës Kombëtare të Hungarisë vitin e shkuar kishim një shef kuzhine të famshëm hungarez. Vendi im është i famshëm për Gulashin dhe Paprikën. Besoj nuk është aq përcaktuese kuzhina hungareze. Kemi edhe gjëra të tjera. Edhe mishi i viçit dhe mishi i derrit janë shumë të përdorur. Në të kaluarën, kuzhina hungareze është bazuar mbi këto dy komponentë,  por edhe kjo ka ndryshuar me kohën. Tani më shumë konsumojmë perimet dhe frutat. Doja të nënvizoja se verërat hungareze mbeten më të mirat. Gjatë Mesjetës, vetëm vera Tokaj ka qënë e famshme. Po tani kemi disa lloje që mund të eksportojmë në cilësi të lartë. Por edhe Shqipëria ka verëra të mira, dallon ajo e Beratit, Shkodrës etj.

Lóránt Balla-E Rëndësishme të Mbajmë Gjallë  Traditën Tonë të Përbashkët Shqiptaro-Hungareze 2Si arrini të vendosni ekuilibrin e duhur midis punës, jetës dhe  hobeve tuaja në Tiranë? 

Kur kam pak kohë të lirë, bëj një shëtitje nga Liqeni, dal për darkë me kolegët e mi por duhet të them se një herë në muaj, shkoj në Hungari ku kam tre fëmijët e mi. Ato janë të rritur dhe kanë nevojë për babain e tyre. Është mirë të jesh afër tyre me periudha të shkurtëra pa diskutim. Shpesh shkoj edhe vizitoj bregdetin shqipëtar. Preferoj plazhet jo shumë të populluara si Shëngjin apo Kompleksin e Plazhit INSIFA. Natyra është e bukur. Nëse kam kohë lexoj edhe ndonjë libër historik. Më pëlqen të shkoj në pyje dhe në male por për këto lloj hobesh nuk kemi shumë kohë këtu.

Cili është urimi juaj për vitin 2020 për Shqipëtarët dhe marrëdhëniet dypalëshe?

Urimi im është ndoshta që Shqipëria të ketë parasysh simpatitë e Hungarezëve. Ne jemi simpatizantë të Shqipërisë dhe duhet të mbrojmë trashëgiminë historike që kemi midis nesh. Kjo është diçka. Diçka tjetër nëse mund të them pa ndërhyrë në politikën e vendit tuaj është që uroj që të vijë një periudhë më e qetë, më paqësore në jetën politike të vendit. Janë vetë Shqipëtarët që duhet ta arrijnë këtë gjë se keni një vend sovran. Nuk duhet të pritet që gjithmonë  këshillat të vijnë nga jashtë. Jeni mjaft të mençur, vendi është i bukur. Çdo gjë është këtu që të bëhet një jetë më e mirë. Është e rëndësishme që tërmeti, që shkaktoi shumë dëme fizike, të mos shkaktojë dëme shpirtërore. E ardhmja e Shqipëtarit është këtu në tokën tuaj.

 

Më poshtë do të gjeni versionin anglisht të intervistës , sipas botimit në print , Janar -Shkurt 2020

 

 

“Important is to Keep Our Common Albanian-Hungarian Tradition Alive”

By Rudina HOXHA

The Ambassador of Hungary to Albania, His Excellency, Mr. LórántBalla, conveys in an exclusive interview with STAR PEOPLE the special sentiment and the close cooperation that exists between the two countries – Albania and Hungary.

After considering 2019 “a fruitful year” for the two countries, Ambassador Balla hopes for other big Hungarian investments in Albania after the opening of OTP Bank Albania.

The Ambassador underlines the great importance of creating a new generation of Albanian girls and boys who learn and study in the Hungarian universities “to keep our Common Albanian-Hungarian Tradition Alive.”

Recalling the big sympathy of Hungary towards Albania in its road to EU, Mr. Balla gives his wish for all the Albanians: “The other thing, if I can say, without interfering in the politics of your county, is to wish for a calmer and more peaceful situation in the political life of the country. There are the Albanians themselves who should manage to achieve that because you have a sovereign country. Not always you should wait for the advices to come from abroad. You are wise enough, your country is beautiful. Everything  is here to make a better living. It is important that the earthquake, which caused much physical damage, saves a spiritual one. 

The future of the Albanian is here in his own land.”

How it was 2019 for the bilateral relations between Albania and Hungary?

I think it was a fruitful year. Politically I can underline that the Minister of Foreign Affairs and Trade of Hungary, Mr. PéterSzijjárto visited Albania twice while frequent meetings were held engaging other aspects of this field.

Many Hungarian tourists visited Albania.  Referring to the sources of the Albanian Institute of Statistics (INSTAT), about 30,017 Hungarian tourists visited Albania during 2019 by enjoying the beauty of Albanian coast as well as other cities of the country such as Tirana, Gjirokastër and Shkodër. We can say with full conviction that the Hungarian tourists are interested in Albania. We organized the Hungarian Cultural Weeks in Tirana which brought artistic chores, painters and so on and so forth. Unfortunately the earthquake of November 26th cancelled the last two programs of the Hungarian Cultural Weeks.

Even economically, I think the two countries enjoy a good relationship. In 2018, both countries recorded a trade exchange of over 100 million EUR, according to the Hungarian Central Statistical Office. From January to October 2019, the same source said, this figure marked 92,1 million EUR.

What are the new projects the two countries might have in store for 2020?

The urgent project is to help Albania with our means after the earthquake of November 26th. On this occasion, I would like to express my condolences to the families that lost their loved ones or their houses in this earthquake. Albania in particular, and the Western Balkans in general bears a strategic importance for Hungary. We also have close historical, cultural scientific, political and economic links. We are here to offer our assistance. The Hungarian structural engineers and experts were in Albania for some weeks and they examined the situation of the buildings after the earthquake. Hungary provided humanitarian aid to Albania.

Lóránt Balla-E Rëndësishme të Mbajmë Gjallë  Traditën Tonë të Përbashkët Shqiptaro-Hungareze 3Budapest Waterworks is closely cooperating with Albania. They also participated in the last edition of KlikExpoKlik in Tirana. What can you say about this cooperation?

It was a combined Hungarian presence at KlikExpoKlik Fair because we shared our booth with the Hungarian Export Promotion Agency and other Hungarian companiesas this Fair is multi-sectorial. We, as an Embassy, offered a presence of 20 square meters for Budapest Waterworks in this Fair with the support of the Ministry of Foreign Affairs and Trade of Hungary.

Our presence stirred a lot of interest. We aim to strengthen our actual cooperation with the Municipality of Tirana. Also through the Ministry of Transport and Infrastructure, Budapest Waterworks  intends to implement other projects which are in the pipeline alongside with the UKT Tirana Water.

In your view, how is the OTP Bank Albania performing and is this Bank bringing the two countries even closer?

To my knowledge, the OTP Bank Albania is progressing well. This Bank ranks the fifth on the Albanian market. But, this Bank ranks even above fifth place when viewed from various aspects. So, it depends on what angles you view it.

This Bank widened its portfolio by integrating even the sector of agriculture. It has a close cooperation with EBRD (European Bank for Reconstruction and Development.) In cooperation with this one, the OTP Bank Albania offers small grants for the farmers. The Bank also is looking for good businesses in order to facilitate the economic cooperation between our two countries. So, this Bank is performing better and better. Let’s hope for another big investment from Hungary this year.

Let’s talk a bit about tourism. Besides its famous spas and hammams, what else Hungary can offer to the Albanians in this winter season?

Budapest is beautiful in every season. Besides the spas, Hungary offers ski resorts such as in Transdanubia or in the northern mountains and hills of Hungary.  Specialized ski experts go to Slovakia, France, Italy,  Austria and other countries which have high mountains. On the other hand, Hungary provides ski resorts for those who want to learn skiing, i.e. they are inexperienced.

Hungary has beautiful places, say, Debrecen, the largest protestant city in Hungary or in Transdanubia, there is the city of Pec, protected by UNESCO.

Hungary offers the nature, the capital and other cities. The only thing Hungary cannot offer in the winter is the Lake Balaton because it is freezing.  Despite of that, some people try to bathe in it… I also tried once in January but I got out after some seconds… It was a difficult test.

Lóránt Balla-E Rëndësishme të Mbajmë Gjallë  Traditën Tonë të Përbashkët Shqiptaro-Hungareze 4Regarding culture, we expect the placing of Skanderbeg bust in the middle of Budapest and the Statue of Princess Geraldine in Tirana.

The statue of Princess Geraldine is at the Embassy. We can see it together. It is waiting for the terrain to be arranged at Boulevard Zog I. This way, the couple will stand side by side at Boulevard Zog I. Following the agreement we have reached with the Municipality, the statue of Princess Geraldine will be located there. I believe the figure of Princess Geraldine deserves a good place. Probably she is a personality which brings us even closer. Also she has been a very loving figure not only for us but even for the Albanians.

On the other hand, the bust of the Great Skanderbeg is waiting to be placed at the central park of Budapest. There are always delays. I have seen the bust. Picture the historical image of Skanderbeg! It would be so beautiful and close to Hunyadi Castle. Therefore both Skanderbeg and (János) Hunyadi will be close to one another.

Mr. Ambassador, what can you say about the Hungarian scholarships and the interest of Albanian students in them?

We offer about 20 scholarships for the Albanian students. Usually the demand is higher than the offer. Last year, we received more than 60 demands.  Interest was shown from Tirana but even from other cities such as Gjirokastra, Shkodra, Korça and others.

I can say that the Hungarian universities are distinguished for a high teaching level in comparison with the region. Hungary is a beautiful country.  We offer diems for the scholarship winners, so everything is paid.  In a word, the studies are of a high level, everything is covered and the country is beautiful. So, why not to use this chance and study in Hungary?

I think that these students, who study in Hungary, will bring our countries even closer. In the 50-ies, many Albanians studied in Hungary. They learned Hungarian which is not an easy language. But they are old by now. So, a new generation is needed to keep alive our common Albanian-Hungarian tradition.

How have you planned to bring to Albania more of famous Hungarian gastronomy which we have tasted during the National Day of Hungary or any other event? Something broader and comprehensive to experience?

During the last year’s National Day of Hungary, we brought a famous Hungarian chef. My country is famous for Goulash and Paprika. I think the cuisine is not defining. There are other things. The veal and pork are very much used. In the past, the Hungarian cuisine was relied on these two components but this has changed with the time. Now we consume more vegetables and fruits. I would like to underline that the Hungarian wines remain the best.

During the Medieval Period, only Tokaj Wine was famous. But now we have some qualitative wine types which we can export. But even Albania has good wines, that of Berat and Shkodra stand out.

How do you manage to place a balance between your work, life and hobbies in Tirana?

When I have a bit of free time, I take a walk at the Park, have a dinner with my colleagues but I need to say that I go to visit my children in Hungary once a month. They are grown up but they need their father. It is good to be close to them at short periods of course. Often I go to the beach in Albania. I prefer to go to less populated beaches such as Shëngjin or the beach resort “INSIFA.” The nature is beautiful. If I have time, I read a historical book. I like to go to the woods and in the mountains but there is not much time for such hobbies here.

What is your wish for the Albanians and the bilateral relations for 2020?

May be my wish is that Albania considers the sympathy of the Hungarians. We are sympathizers of Albania and we must protect the historical heritage we share together. This is one thing.

The other thing, if I can say, without interfering in the politics of your county, is to wish for a calmer and more peaceful situation in the political life of the country. There are the Albanians themselves who should manage to achieve that because you have a sovereign country. Not always you should wait for the advices to come from abroad. You are wise enough, your country is beautiful. Everything is here to make a better living. It is important that the earthquake, which caused much physical damage, saves a  spiritual one.

The future of the Albanian is here in his own land.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lër një Koment

Your email address will not be published. Required fields are marked *